โครงการผลิตเมล็ดพันธุ์พระราชทาน


จากที่ประเทศไทยได้เคยประสบภัยพิบัติหลายครั้งหลายครา ดังเช่น เกิดดินโคลนถล่ม เกิดอุทกภัยน้ำท่วมบ้านเรือนของราษฎรและพื้นที่เกษตรกรรมเสียหาย เมื่อได้พระราชทานความช่วยเหลือและทรงช่วยฟื้นฟูพื้นที่แล้ว สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงมีพระราชประสงค์ที่จะพระราชทานพันธุ์ผักแก่ผู้ประสบภัยให้นำไปปลูกในครัวเรือน แต่ทรงประสบปัญหา ขาดแคลนเมล็ดพันธุ์พืชที่จะพระราชทานได้ทันท่วงที จึงได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้มูลนิธิชัยพัฒนาตั้งศูนย์พัฒนาพันธุ์พืชจักรพันธ์เพ็ญศิริ เพื่อผลิต สะสม และสำรองเมล็ดพันธุ์พืชผักพื้นบ้าน ไว้เป็นเมล็ดพันธุ์พระราชทานแก่ราษฎรประสบภัยพิบัติ
เมล็ดพันธุ์ที่ผลิต มี คะน้า กวางตุ้ง ฟักแฟง แคบ้านดอกขาว ถั่วพู มะเขือเปราะ บวบ กระเจี๊ยบเขียว มะเขือยาว ถั่วฝักยาว น้ำเต้า ผักบุ้ง ฟักทอง มะเขือขาวกรอบ ถั่วแปบ มะระ โหระพา กะเพราะ แมงลัก และพริกขี้หนู เป็นต้น
ในการดำเนินงานผลิตเมล็ดพันธุ์ผักนี้        มีหน่วยงานภาครัฐที่ได้เข้ามามีบทบาทสำคัญในการปรับปรุงพัฒนาพันธุ์ ร่วมกับศูนย์พัฒนาพันธุ์พืชจักรพันธ์เพ็ญศิริ อย่างต่อเนื่อง คือ มหาวิทยาลัยแม่โจ้

ในปี 2557 ศูนย์พัฒนาพันธุ์พืชจักรพันธ์เพ็ญศิริ และมหาวิทยาลัยแม่โจ้ ประสบผลสำเร็จ ในการปรับปรุงพัฒนาพันธุ์พืชสายพันธุ์ใหม่ 3 สายพันธุ์ และได้ผ่านการทดสอบตามหลักวิชาการ เพื่อให้เมล็ดพันธุ์ที่มีความคงที่ทางพันธุกรรม เกษตรกรสามารถเก็บเมล็ดทำพันธุ์ต่อได้ เกิดเป็นความยั่งยืน ดังนี้

“ถั่วฝักยาวสีม่วงสิรินธรเบอร์ 1” เป็นถั่วฝักยาวสายพันธุ์ใหม่ ที่นอกจากจะมีสีม่วงแล้ว ยังอุดมไปด้วยคุณค่าทางอาหาร มีลักษณะและรสชาติที่โดดเด่น

"ถั่วฝักยาวลายเสือจักรพันธ์ เบอร์ 1" เป็นถั่วฝักยาวลายเสือ สีเขียวสลับม่วง มีเอกลักษณ์ คือ ฝักสั้น เนื้อแน่น และมีสีเขียวอ่อนลายสีแดง

“พริกขี้หนู ปู่เมธ เบอร์ 1” คือ เป็นพริกขี้หนูพุ่มเตี้ย ผลชี้ตั้งขึ้น ผลดกติดกันเป็นช่อ เหมาะสำหรับปลูกใส่กระถาง

นอกจากนี้ศูนย์พัฒนาพันธุ์พืชจักรพันธ์เพ็ญศิริ ยังได้รับความร่วมมือจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา เข้าร่วมผลิตเมล็ดพันธุ์อีกด้วย

จากการที่ทรงพระกรุณา โปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ให้มูลนิธิชัยพัฒนาจัดตั้ง “ศูนย์พัฒนาพันธุ์พืชจักรพันธ์เพ็ญศิริ” ผลิตเมล็ดพันธุ์พืชสะสมสำรองไว้ และต่อยอดถึงการพัฒนาปรับปรุงพันธุ์ให้เกษตรกรได้มีพันธุ์พืชที่ดีมีมูลค่าและมีคุณภาพ นับเป็นการเริ่มต้นการเพาะปลูกโดยเชื้อพันธุ์อันเป็นมงคลยิ่ง และเมื่อปลูกเพาะเมล็ดพันธุ์เหล่านี้แล้ว เกษตรกรจะได้ผลผลิตที่คงคุณภาพและคงลักษณะเด่นได้ครบถ้วน แม้ปลูกต่อจนเป็นรุ่นลูกและรุ่นหลานสืบไป